--- Vertaald door vertaalsysteem.nl ---
verspreiding van dit studiemateriaal is illegaal! (www.anti-piracy.nl)
EEN ZEER LANGE VERLOVING
Zaterdag 6 januari 1917
werden vijf ter dood veroordeelde soldaten naar het Somme-front gebracht.
De eerste, ooit vrolijk en avontuurlijk,
had nummer 2124. Hij was gerekruteerd bij de Seine.
Hij droeg de laarzen die ooit toebehoorden aan een Duitser.
Vroeger was 2124, alias Bastoche,
verkikkerd op een roodharige. Ze heette Véronique Passavant.
Hij was meubelmaker in Parijs.
Soms gingen ze iets drinken bij P'tit Louis, rue de la Main d'Or.
De laarzen waren van een dode vijand.
Gevuld met stro of oude kranten, konden ze zijn ouwe kistjes vervangen.
Hij moest voor de krijgsraad verschijnen wegens zelfverminking.
Er werd buskruit gevonden op zijn gewonde hand.
Hij kreeg de doodstraf.
Kijk uit voor de draad.
De tweede soldaat was nummer 4077, ook van departement Seine.
Hij was een lasser voor de Nationale Spoorwegen in Bagneux.
Hij heette Francis Gaignard, zijn bijnaam was Six-Sous.
Hij wist dat armen voor rijken wapens maakten waarmee ze zelf gedood werden.
Hij probeerde het zijn kameraden uit te leggen, maar tevergeefs.
De goedkope wijn maakte de soldaten zo loom dat hij niet tot hen kon doordringen.
Nummer 1818 was zonder twijfel de dapperste en geduchtste van de vijf.
Hij vermoordde ooit een medeofficier.
Een officier die op de doden schopte.
Opstaan, zwijnen.
Luie lafaards.
Jij daar, sta op.
Ten aanval.
Kom op.
Niemand wist ervan.
Benoît Notre-Dame was een boer uit de Dordogne.
Op een augustusochtend hadden ze hem gehaald en op de trein gezet.
Kijk uit voor de draad.
De telefoondraad is de enige verbinding met de wereld der levenden.
Enkel zo kan het gratiebevel van president Poincaré hen bereiken.
De enige die daar in gelooft
is nummer 7328 uit Corsica, Ange Bassignano.
Wie hem kende, wist dat hij helemaal geen engeltje was.
Hij loog, bedroog. Was een opschepper en een verklikker.
Vroeger werkte Tina Lombardi voor hem als hoer.
Hij werd veroordeeld tot vijf jaar cel voor die harts- of erezaak.
Eigenlijk was het gewoon een afrekening tussen twee kleine pooiers.
Tijdens de zomer van 1916 werden zelfs misdadigers ingelijfd
om de regimenten te versterken bij Verdun. Hij kreeg de keuze.
Ze vallen schijnbaar bij bosjes. - Dat valt nog best mee.
Voor wie zijn die?
Morgen gaan jullie over tot de aanval.
Dus maken wij al één en ander klaar.
Kijk uit voor de draad.
De vijfde was een groentje, zoals men de lichting uit '17 noemde.
Over vijf maanden zou hij twintig worden.
Tegenwoordig was hij voor alles bang. Het Franse kanonnenvuur,
de wind die een mosterdgasaanval kon aankondigen,
voor de executies.
Vroeger was hij anders, helemaal anders eigenlijk.
Hij trotseerde stormen om vuurtorenwachters te redden.
Tot die ene granaat.
Dat wordt een enkeltje naar je verloofde. - Nee, naar de krijgsraad.
Knijp eens een oogje dicht, Sergeant. Hij heeft al genoeg meegemaakt.
Hij riskeert een executie. Wees menselijk. - Zwijg.
Alsjeblieft, Sergeant. - Zwijg.
De eerste keer dat Mathilde en Manech samen sliepen,
viel hij in slaap met zijn hand op haar borst.
Telkens als zijn wonde pijn doet,
voelt Manech Mathildes hart in zijn palm kloppen.
Elke slag brengt hem dichter bij haar.
Als Manech dood zou zijn, dan zou Mathilde het weten.
Sinds het overlijdensbericht,
houdt ze koppig vast aan haar intuïtie, als aan een draad.
Ze laat nooit de hoop varen.
Mathilde is een optimist. Ze denkt:
als de draad mijn minnaar niet terugbrengt, kan ik me er nog altijd aan ophangen.
In juni 1920 ontving Mathilde een brief van een non.
Een patiënt in het ziekenhuis van Rennes wil haar zien.
Hij had Manech in januari 1917 ontmoet aan het Somme-front.
Augustus 1912.
Wat was ik toen knap, niet? Een Dion met directe aandrijving.
Vertel me alsjeblieft over Manech.
In januari 1917 begeleidde ik vijf ter dood veroordeelden naar het front.
Hij was een van hen.
Ik moest ze naar een loopgraaf brengen aan de frontlinie.
Gevangenen en bewakers wachtten ons op bij een gebombardeerd kerkhof.
Wat doe je met die Duitse laarzen?
Ik wacht. - Waarop?
Verwacht geen gratie van Poincaré.
Hij zal het tekenen.
Ik had niet eens veroordeeld mogen worden. Ik ben een Corsicaan, geen Fransman.
Laat hem. Hij draait door, maar dat is misschien maar best.
Klaar, Luitenant?
Hij is gered door de koude. Koudvuur had hem anders allang geveld.
En Manech?
Heeft hij pijn geleden?
Ze moesten twee vingers amputeren, maar hij leed niet meer.
Ik heb hen naar een loopgraaf gebracht, die Bingo Crépuscule genoemd werd.
Verdomme. Kon je hen niet dumpen onderweg?
Ze een schop onder hun kont verkocht hebben.
Ik kreeg bevelen om de veroordeelden hierheen te brengen.
Dan beveel ik je nu om ze eruit te sturen en hen te laten creperen
tussen onze linies en die van de moffen, waar ze als honden zullen sterven.
Dat zijn verdomme mijn bevelen.
Bij de moffen, is het momenteel wat te kalm. Start het geschut maar
en aanschouw hoe de hel losbreekt.
Soep, jongens. Jullie hebben geluk, ze is nog lauw.
Rode bieten en venkel.
Waar kan ik jou een plezier mee doen?
Een grote kop chocolademelk en wat brood met honing.
Daarvoor zou ik m'n ouders vermoorden.
Mag ik, Luitenant?
Hij is een wees. Voor Célestin Poux is geen enkele keuken veilig.
Een kwartier later had hij alles bij.
Gezouten boter...
lavendelhoning en...
cacao uit Nigeria.
Zeg eens, groentje, heb je niemand waarnaar je kan schrijven? Een verloofde?
Ze heet Mathilde.
Ik hoor haar hart kloppen, het is net morse.
We gaan trouwen.
Gelukkig hoeven we niet tot het einde van de oorlog te wachten.
Nu kan ik meteen na de executie naar huis.
Zal ik je de rest besparen?
Ik ben mank, maar niet gek.
Wat is er gebeurd?
We knipten de prikkeldraad open
en bezorgden de vijf bescherming tegen de kou.
Poux gaf je verloofde een rode wollen handschoen.
Zitten ze ver weg?
Op honderd meter. Te ver voor granaten, te dicht voor artillerie.
En gas zou kunnen terugwaaien.
Zullen ze het halen?
Als ze niet overhoop worden geknald, komen ze om van honger en kou.
De moffen krijgen ze sowieso te pakken.
Meubelmaker Bastoche werd omhelsd door korporaal Gordes.
Die kenden elkaar al van voor de oorlog.
Daarna werden ze de loopgraaf uitgestuurd.
Godverdomme. - Bek dicht.
September 1914. Zeventig kilo op de schouders en in de lucht.
En ik was toen al wat op mijn retour.
Leefde Manech die morgen in januari 1917 nog?
Bij het krieken van de dag riep Favart hun namen af.
Behalve de boer uit de Dordogne, antwoordden ze allemaal.
Bassignano. - Sir.
Bouquet. - Wat nu weer?
Langonnet. - Nog steeds hier.
Groentje, zoek betere dekking.
Notre-Dame.
Meer weet ik niet.
Aangeslagen bracht ik verslag uit.
Dat werd tijd, Esperanza. De Britten vervangen ons, we vertrekken.
En Bingo Dinges?
Wat is dat? - De overdracht van de gevangenen.
Ik leg het daar wel neer. - Geef hier.
Sta daar niet zo te staan. Dit is Pompeï niet.
Je vertrekt morgen naar de Vogezen.
Die expeditie heeft veel van me gevergd.
Je treft het, ze hebben er goede keelpastilles. Ingerukt.
Een paar maanden later raakte ik gewond bij de Somme.
Ik belandde in dezelfde ambulance als korporaal Chardolot, uit Bingo Crépuscule.
Hij had maar een paar dagen meer te leven.
Ik ben het, Esperanza. Uit Bingo Crépuscule, weet je nog?
Ik herkende je niet.
De vijf in het niemandsland, hoe is het met hen afgelopen?
Wat denk je? - Heeft niemand het overleefd?
Waarom? Knaagt je geweten? Had je maar bij ons moeten blijven, in Bingo.
Dan had je gekerfde M's gezien, wapperende onderbroeken en een albatros.
Je ijlt. Je hebt koorts.
We stuurden vijf mannen weg en we kregen vijf lijken terug.
Einde verhaal.
Ik zie je blik nu voor me. Dat bevalt me wel.
Had hij het echt over een M en een Albatros?
En over een onderbroek.
Dit zijn de spullen van de mannen die ik aan hun familie moest teruggeven.
M'n gezondheid belette me dat.
Dat is een kopie van een brief die Notre-Dame aan z'n vrouw schreef.
Het origineel verstuurde ik net na Bingo.
Ligt u hier door het mosterdgas?
Nee, Spaanse griep.
De dood is ondoorgrondelijk.
Als huilen niet lukt, mag je ook met me praten.
Als praten niet lukt, zwijg dan.
Maar soms kan een goed gesprek de tranen losmaken.
Tranen vertellen wat je niet gezegd krijgt. Snap je?
Anders blijf ik op dat zuur gezicht kijken.
Petit Louis, zeg aan Véro dat ik ondanks alles aan haar denk.
Ik zag Biscotte, we hebben het bijgelegd. Vaarwel, mijn vriend. Bastoche.
Benoît Notre-Dame, nummer 1818. Ik zal een hele tijd niet kunnen schrijven.
Zeg tegen Bernay dat ik mijn schulden begin maart wil vereffenen.
Zijn mest is te duur, kijk uit voor hem.
Zeg tegen mijn lieve Baptistin dat hij goed naar zijn moeder luistert.
Ik hou van je, Benoît.
Voor Tina Lombardi, van Ange Bassignano.
Als de hond binnenkomt voor ik moet eten, dan leeft Manech nog.
Ik heb geen trek.
Aan tafel.
Mathilde, aan tafel. - Ik kom.
Mathilde is geboren op 1 januari 1900. Handig om haar leeftijd uit te rekenen.
In 1903 kwamen haar ouders om in een ongeval met bus 44.
Sindsdien zegt Mathilde vaak: 'As tot as, stof tot stof'.
Sylvain en Bénédicte, haar oom en tante, brachten haar groot met het geld
van haar ouders' levensverzekering, belegd door Pierre-Marie Rouvières.
Toen Mathilde vijf was, werd ze getroffen door polio.
Maanden was ze aan het bed gekluisterd, ondanks de mosterdkompressen,
het pendelen en de klavertjevierthee.
Mathilde is nu twintig. Ze speelt tuba,
het enige instrument dat verdriet kan weergeven.
Chickpea, de hond, laat windjes in zijn slaap.
Bij ieder windje zegt Bénédicte altijd: 'Hondje schijt, mijn hartje verblijdt'.
Mathilde heeft dagelijks verzorging nodig.
Na de oorlog wordt ze gemasseerd door Georges Cornu, een zwemkampioen.
Aanvankelijk geneerde ze zich, maar daar was ze snel overheen.
Mathilde beeldt haar soms in dat Georges, verscheurd door verlangen, haar aanbidt.
Bovendien heeft hij ooit gezegd: 'U heeft een mooi figuur, jongedame.
En ik heb al heel wat vrouwen gemasseerd.'
Hoe moest ze hem daarna aanspreken?
Liefste Georges...
Mijn liefste Georges...
Sjors.
Voor het slapengaan fantaseert ze soms over opwindende situaties.
Mathilde heeft niet veel nodig om voldoening te krijgen.
Maar sinds hij weg is, geeft denken aan hem geen bevrediging meer.
Zo is het nu eenmaal.
Als ik jou was zou ik hem vergeten. Dromen zijn bedrog.
Waarom hoor je niks van hem? - Hij werd gevangen genomen.
Hij bleef hangen bij een Duits meisje met vlechtjes en grote borsten.
Een Bretoen die zuurkool eet? Onmogelijk.
Zeker dat ik niet moet helpen? - Hou jij je voeten maar op de grond.
Ik sta met beide voeten op de grond.
Wat? - Laat maar.
Ik heb je wel gehoord.
Je neemt je dromen voor werkelijkheid.
Manech kan niet naar Bingo zijn gebracht. De Fransen wonnen er.
Doorgaans neemt de winnaar gevangenen. - Hij is vast doorgedraaid.
Of hij verbergt zich ergens om het cachot te ontlopen.
Hou toch op met dromen, Mathilde. Aanvaard het nu eens.
Je bent jong en mooi. Je vindt wel een man, ondanks...
Er klopt iets niet.
Ik moet die keukenplunderaar vinden, Célestin Poux.
Moet ik iets voor je meenemen?
Of die Corsicaanse hoer. Wellicht weet zij iets meer.
Morgen vertrek ik naar Parijs. - Waarom?
Ik ga op zoek naar een overlevende van Bingo Crépuscule.
Germain Pire, privédetective. Sluw als een vos.
Ik ben vertrouwd met delicate dossiers. Mijn kast puilt ervan uit.
Schandalen die onder het tapijt zouden worden geveegd,
werden door mij aan het licht gebracht.
Neem nu deze zaak, uiterst delicaat.
In 1917 kwamen 425 schoolkinderen om bij een treinontsporing.
Een officier beval het vertrek ondanks dat de remmen defect waren.
Een doofpotoperatie van de regering Poincaré.
De families van de slachtoffers hopen de officier te vinden, via:
Germain Pire.
Sluw als een vos.
De beste. Ik heb hun officier gevonden, natuurlijk zeer tegen de zin van het leger.
Toegegeven, hij was dood en begraven.
Ik pak mijn spullen en ga Célestin Poux en de Corsicaanse verloofde opsporen.
En uw commissie, meneer sluwe vos?
Ook de beste wil boter bij de vis.
Maar voor u wil ik het doen voor... twintig Franc per dag.
Plus onkosten, natuurlijk.
Waarom bent u zo aardig?
Hélène, kom gedag zeggen.
Maak u geen zorgen omtrent onkosten. Ik eet weinig,
drink niet en ben zuinig met fooien.
De Notre-Dame van Parijs?
Nee, ik bel vanuit Parijs en zoek Notre-Dame Benoît.
Benoît Notre-Dame. Een stoere boer met een goed hart.
Hij stierf voor zijn vaderland. Ik heb veel parochianen verloren.
Wonen zijn vrouw en Baptistin nog daar?
Stil, Ms Minet, ik versta niks.
Nee. Ze vertrok zonder een adres achter te laten.
Hoor ik daar een koor?
Natuurlijk is het een koor. Dit is een kerk.
Maar dat is geen lofzang op jou.
Bedankt, eerwaarde. Tot ziens.
Bingo Crépuscule.
Ik kan er geen touw aan vastknopen.
Ik dacht dat je gespecialiseerd was in hopeloze gevallen.
Brutaal zijn op je twintigste hoort niet. - Neem me dan ook serieus.
Je verspilt je geld aan die groteske zoektocht.
Bingo Crépuscule... Waarom niet meteen Joepie Huppeldepup?
Ik wil toegang tot de legerarchieven.
Stel dat er ook maar iets van klopt,
dan zit die nu in een strafkamp. En dat weet je.
Je zoektocht brengt hem dan in een lastig parket.
Wees redelijk. Je ouders belastten me met... - As tot as.
Dat is het nu net.
Ze legden mijn lot in jouw handen.
Tot ziens.
Bedankt, Pierre-Marie.
Vat het niet verkeerd op, Mathilde.
Ik denk aan je toekomst.
Het spijt me dat je erop achteruit gaat, ondanks de massages.
Ik zal mijn best doen.
Mirakels gebeuren niet alleen in Lourdes.
Ik ben op zoek naar Tina Lombardi. Ik kende haar toen ze een klein...
Dames, ik ben Tina Lombardi's oom en ik zou graag weten waar...
Pardon.
Ik behartig de belangen van de Lombardi's
en ik ben op zoek naar Tina. Ze heeft nog een erfenis tegoed.
Bent u het die op zoek is naar Tina Lombardi?
Ooit al in Corsica geweest?
Heel mooi, heel pittoresk.
Maar Tina was nergens te bespeuren.
Gelukkig pikte een hooggeplaatst agent haar spoor op in Bar-Le-Duc.
Valentina Emilia Maria Lombardi, kortweg Tina, werd opgemerkt in 1916
nabij de basis van het 23ste regiment van Marseille.
In Lyon raakte ik haar spoor bijster, terwijl ik niet heb stilgezeten.
In rook opgegaan in de rosse buurt.
Geeft u het op? - Helemaal niet.
Pire geeft nooit op. Pire is een doorzetter. Sluwer dan Pire bestaat niet.
Perfect, bedankt.
Mijn ogen niet.
Pas daarmee op.
Wat wilt u drinken?
Dit is mijn verloofde.
En dit is een meubelmaker.
Volgens mij kent u hem.
Ik heb plots een droge keel.
Een lekker glas wijn... - Is het beste medicijn.
De leuze van mijn groottante. Ze stierf in Besançon op haar 99ste.
Nooit ziek.
Veel geluk. - Hout vasthouden.
De oorlog?
Nee, een hyena in de Botanische Tuinen. Ik wou indruk maken, ik aaide hem.
Bastoche en Biscotte hebben deze hand gemaakt.
Zijn beste vriend. Ze leerden elkaar kennen
tijdens de overstromingen van 1910 toen ze een vrouw redden.
Bastoche was getalenteerd, maar Biscotte was een echt genie.
Een tovenaar met de houtbeitel.
Hij knutselde de gewrichten in elkaar.
Dit is voor u.
Louis, vertel Véro dat ik vaak aan haar denk. Jammer dat ze niet meer met me wil praten.
Ik zag Biscotte, we hebben het bijgelegd. Vaarwel, mijn vriend. Bastoche.
Ze moeten geruzied hebben. Weet jij waarover?
Een mysterie.
Ze zijn samen door de hel gegaan: de Marne, de Woëvre, de Somme.
Van de ene dag op de andere konden ze elkaar niet meer luchten.
Biscotte werd overgeplaatst en stierf in een militair hospitaal.
Gelukkig hadden ze het eerst nog bijgelegd.
Het wordt een rustig avondje.
Schenk je me een borrel in? - Heb je alweer dorst?
Een houten hand, maar een hart van goud. Op de liefde.
Ware liefde. - Maar wie was die Véro?
Véronique Passavant. Zijn liefje.
Ze kwamen hier vaak over de vloer. - Waarom wou ze niet meer met hem praten?
Wellicht is hij vreemdgegaan.
Voilà, daar staan de dossiers van 1917.
Wat zijn die rode dossiers? - Dat zijn militaire geheimen.
Je hebt de toestemming nodig om ze in te kijken.
Ze staan uiteraard bovenaan. - Help hem een handje.
Stel dat jij 'de toestemming' had, mogen wij ze dan inkijken?
Met zo'n mentaliteit was ik allicht geen officier.
Mathilde, wees blij dat je hier binnen mag. Normaal duurt het maanden.
Het lijkt opgeruimd, maar het is rommelig.
Departement Somme. - Bouchavesnes, loopgraaf 108.
In wat voor een staat... Kijk hier. Verschrikkelijk.
Kan ik helpen?
Bedankt om in mijn voordeel te antwoorden aan de generaal...
We zijn goede vrienden.
Bouchavesnes, twee van mijn vrienden stierven daar.
Vreselijke gevechten in die loopgraaf. - Parijs was niet veel beter.
Je kon zelfs geen taxi vinden na de opera. - Ik heb het gehoord.
Wij wilden informatie over loopgraaf 108.
Postkaarten, loopgraven 104 en 105. Loopgraaf 107. Waar is 106?
Loopgraaf 108.
Hoe vervelend, het is op beide zijden beschreven.
Loopgraaf 108.
Gegraven door de Duitsers, door ons ingenomen in 1916 en hernoemd naar
'Bingo Crépuscule.' Waarom niet Joepie Huppeldepup?
6 januari, niets te melden. De 7de, zware gevechten met verliezen.
Gedood tijdens de strijd: Kapitein Favourier, geschiedenisleraar.
Luitenant Benoît Estrangin, verzekeringsmakelaar.
Korporaal...
Vreemd. Sommige verliezen zijn als vertrouwelijk geklasseerd.
Vertrouwelijk? U bedoelt... - Sorry.
Kunt u niet... - Sorry, we kunnen niet verder kijken.
Zelfs de generaal niet. - Alstublieft.
Bedankt voor uw tijd. - Graag gedaan.
Niets interessants te vinden. Enkel administratieve stukken.
Ik vreesde er al voor. - Het viel te verwachten.
Je bent te ver gegaan.
Ik hoop dat dit papier niet vertrouwelijk is.
U moet het zeggen als het belangrijk is. - Dat is het niet.
Enkel een verlofvergunning.
Van de president? - Inderdaad.
President Poincaré stond soms verlof toe aan verdienstelijke soldaten. Punt uit.
Ik laat u even buiten.
Korporaal Bouquet Kléber. Korporaal Gaignard Francis.
Soldaat Notre-Dame Benoit. Soldaat Bassignano Ange.
Soldaat Langonnet Manech.
Voor zelfverminking wordt u ter dood veroordeeld.
Als, binnen zeven tellen, de trein geen tunnel inrijdt,
of de kaartjesknipper niet langskomt, is Manech dood.
Een, twee, drie,
vier, vijf, zes...
Kaartjes alstublieft.
1 april.
Als de staking bij de kranten voorbij is, kunnen we je advertentie plaatsen.
'Beloning voor informatie betreffende Bingo Crépuscule.'
Haar aanmoedigen geeft haar geen zin. Neem haar mee naar de kermis van Quimper.
Waarom? - Verandering van spijs...
Je kan een leuke jongen ontmoeten. - Wat moet ik daarmee?
Trouwen, kinderen krijgen. Help me nou eens.
Kan je me er een uitschenken? - Drink je nu al wijn ook?
Een goed glas wijn, is beter dan het beste medicijn.
Wie zegt dat? - De barman met het houten hand.
Het motto van z'n tante die honderd werd. Ze stierf in Besançon in 1911.
Zeg dat nog eens?
In Besançon in 1911 overleed
een 99-jarige vrouw. Haar neef met een houten hand,
heeft een bar in Parijs.
Ze vroeg net hetzelfde wat Sylvain vroeg.
Ze is al dronken.
Kijk.
Een albatros is koppig.
Hij weet dat hij de wind kan trotseren.
Mijn pad.
Véronique Passavant, 17 juli 1920.
Ik schrijf vanuit de bar van Louis. Hij vertelde me over jou.
Ik wil je vertellen over een ontmoeting waarvan ik ondersteboven was.
Ik ging naar de werkplaats van Bastoche. Ik voelde me wat droevig.
Ik wil Bastoche spreken.
Hij is gestorven aan het Somme-front. Wist u dat niet?
Ik hoorde iets anders. - Wat dan?
In het ziekenhuis liggen syfilislijders. Eentje gaf me dit voor jou.
Als je niet wilt sterven aan etterende zweren, antwoord dan.
De kameraad die bij Bastoche verstopt zat, is toch Corsicaans?
Ik was al van kleinsaf getraumatiseerd door nonnen.
Tina Lombardi weet iets wat wij niet weten.
Wat? - Die Lombardi,
weet iets wat wij niet weten.
Een aanwijzing dat Bastoche ontsnapte. Samen met een andere veroordeelde.
Die snol denkt duidelijk dat het haar Ange is.
Maar als Bastoche ontsnapte, heeft hij Manech beschermd.
Als hij ontsnapte... Geef hier.
Met veronderstellingen kan een vlo een olifant dragen.
Misschien. Maar hoop doet leven.
Iedere keer moet ik het grindpad opruimen.
Als ik grind zie, kan ik het niet laten. Voor de juffrouw.
Leprince Werktuigen, Parijs, 25 juli 1920.
Ik reageer op uw oproep aangaande
Célestin Poux en de andere overlevenden van Bingo Crépuscule.
Ik heb hem goed gekend. De slimste dief die ik ooit ontmoette.
Dankzij hem had ik nooit iets te kort.
Olivier Nergeton, speelgoedfabrikant.
Célestin Poux, alias de keukenplunderaar, was onze redding.
Hij vervalste de dodenlijsten zodat de rest dubbel rantsoen had.
Als je hem ziet, zeg hem dan dat we hem nooit zullen vergeten.
Etienne Morillon, leerkracht, 3 augustus 1920.
Hij bracht ons altijd aan het lachen. Hij had zelfs onze mascotte afgericht.
Goedemorgen. Wat een weertje. Germain Pire, privé-detective.
Mathilde heeft over u verteld.
Sylvain, zeg Mathilde dat ze naar beneden komt, Mr de Vos is er.
Poux heeft wat rondgereisd.
Twee dagen in Dreux, dan in Troyes en Castre en vijf dagen in Sète.
Het zal geluk en geduld vergen om hem te pakken te krijgen.
Jammer.
Hélène, een paar lekkere biscuits. Proef maar.
Zeg maar wat je ervan vindt.
De keuken is comfortabeler. - Dank je, Bénédicte.
Ik ben weg.
Met Tina Lombardi ligt het anders.
Ze brengt anderen op een dwaalspoor. - En ze vermomt zich.
Nog nieuws van Biscotte?
Dat is Benjamin Gordes,
toen hij beste meubelmaker werd voor de zesde keer op rij.
Inderdaad.
Biscotte, de beste vriend van Bastoche, heet Benjamin Gordes.
Iemand vertelde me dat ze als broers waren, tot hun relatie verzuurde.
Waarom vertel je het me niet? - Stop ermee.
Vertel op. - Ik wil niet met je vechten, stop ermee.
Waarom wil je niet praten?
Wiens idee was het?
Het was je eigen idee.
Klootzak.
Het was haar idee.
Dat alles om een vrouw.
Véronique Passavant maakte het uit met Bastoche in juni 1916.
Kort daarna krijgt Bastoche heibel met Benjamin Gordes.
Da's zo klaar als een klontje.
Pas in Bingo Crépuscule ontmoetten ze elkaar weer.
Waar het allemaal eindigde. - Nee, waar het allemaal begint, Mr Pire.
Waar het allemaal begint.
Tina Lombardi is er zeker van dat Bastoche nog leeft.
Wat maakte hem anders dan de anderen die avond?
Hij was de enige timmerman.
Iets maakte hem anders. Zijn Duitse laarzen.
Hij was de enige met Duitse laarzen. - Natuurlijk. Je hebt gelijk.
Tina Lombardi ontdekte dat iemand met Duitse laarzen het overleefde.
Wie weet niet als enige.
Ik zag twee soldaten die eruit zagen als zwervers.
De ene droeg Duitse laarzen. Hij hield de andere overeind.
We weten ook dat Bastoche het had bijgelegd met zijn beste vriend.
Precies.
Misschien heeft dat alles veranderd.
Als de schil heel blijft, heeft Gordes Manech en Bastoche gered.
Zo kan de taart niet in de oven.
Ik moet terug naar Parijs. Naar Parijs.
Opnieuw? Zo raakt dat geld snel op.
As tot as...
Pardon, waar is Elodie Gordes? - Daar, ze verkoopt wortelen.
Dank u, meneer.
Ken ik niet.
Wie ken je niet? Deze?
Ruzieden Bastoche en Biscotte over u?
Ik heb niks te vertellen.
Ik wil het weten. - Laat me met rust.
Ze zagen elkaar voor het laatst in Bingo Crépuscule.
Mijn vriend was er ook bij.
In die gore loopgraaf. Ik wil weten wat er gebeurd is.
Het is niet wat je denkt.
Ik kan het niet vertellen. Geef me je adres.
Ik kan niet zo goed schrijven,
maar ik leg het je allemaal uit in een brief. Ik beloof het.
Toe maar, mijn grind.
Zit er niks voor mij bij? - Wat zeg je?
Of er niks voor mij bij zit. - Alleen de krant.
Ze schrijven over van alles, behalve over Elodie Gordes.
Heel erg grappig.
Hier, je kan er nog iets van opsteken.
Heeft de president een onderzoek ingesteld naar Bingo Crépuscule?
Dat had hij gedaan, was hij niet in zijn pyjama uit de trein gevallen.
Hij draagt tenminste een pyjama.
Hij slaapt met een pyjama aan.
We kregen vijf lijken terug. Dus...
Dat je een dief bent, wisten we al. Maar een pyromaan?
Allemaal voor mij? - Nee, alleen deze.
Als ik het grind niet moet bijeenrapen, dan moet ik de postbode oprapen.
Is het grind weg? U hebt gewonnen. - Daar gaat het niet om.
Wil je een borrel? - Dat kan ik niet afslaan.
Ms, ik smeek je om mijn verhaal niet verder te vertellen.
Toen ik mijn man ontmoette, had hij al vier kinderen.
Geen enkel was van hem. Hij huwde een zieke Poolse en erkende haar kinderen.
Zelf had ik een dochtertje van drie.
Toen had hij dus vijf kinderen, hoewel hij er zelf geen kon krijgen.
We kenden vier gelukkige jaren.
We hadden plannen. We droomden ervan ooit eens de zee te zien.
Maar toen brak de oorlog uit.
Ik dacht dat Bastoche op hem zou passen.
Maar toen hij in september 1915 voor het eerst naar huis kwam,
net na de slag bij Artois,
wist ik dat het nooit meer zou zijn als voorheen.
Op het slagveld is dit het enige wat ons overeind houdt.
Toen kameraden door een brandend veld liepen, knalden hun munitiegordels.
We moesten het lichaam van een makker gebruiken als schild.
Er zat hem allang iets dwars. De tweede nacht begon hij erover.
Als ik deserteer, word ik opgepakt.
De enige uitweg is een zesde kind.
Als je zes kinderen hebt, word je naar huis gestuurd.
Maar hij kon geen kinderen krijgen.
Ik durfde er niet aan te denken wat hij van plan was, maar hij kon het niet loslaten.
Wat mij betreft is het geen overspel. Vooral niet met Bastoche.
Afblijven.
Die anderen zijn ook niet van mij. - Over negen maanden is de oorlog voorbij.
Die oorlog eindigt nooit. Hoop doet leven. Help me toch.
Op een dag kreeg ik een briefje van Kléber Bouquet, alias Bastoche.
Ik moest een gekleurd doek ophangen als ik niet wou dat hij naar boven kwam.
Wil je een kopje koffie? - Graag.
Na jou. - Alsjeblieft.
Bedankt.
Suiker? - Nee, dank je.
Is dat paarlemoer? - Ja, Benjamin heeft het gemaakt.
Vreemd dat we elkaar... - Nog nooit ontmoet hebben.
Zijn de kinderen er? - Ja, maar ze spelen buiten.
Een borrel? - Graag.
Nee, liever niet eigenlijk. Ik heb er geen zin in.
Ik ook niet.
Elodie, we zeggen gewoon dat we het gedaan hebben.
Dat is het beste. Voor jou, voor mij,
voor iedereen.
Als je lacht, heb je hier een haakje.
Die zal ik zo laat mogelijk sluiten.
Overmorgen, op het station.
Nog een laatste glimlach.
Om het haakje te sluiten.
Ik was niet eens zwanger, maar al snel was mijn man niet langer bang...
maar jaloers.
Waar? Wanneer? Hoe vaak? Welke standjes? Genoot je ervan?
Het werd voor ons beiden een marteling.
Zoals je weet, is Bastoche nu dood.
En mijn man kwam om het leven toen het hospitaal werd gebombardeerd.
Het lucht op om mijn geheim te delen. Soms denk ik dat ik knettergek word.
Elodie Gordes.
Mathilde, haast je. Mr Rouvière aan de lijn. Hij wacht.